احمد الله خان دهلوى

22

رساله تحقيق البحران ( فارسى )

در اكثر مزمن هفتم قوت مدبره يعنى طبعته پس اگر قوى و شديد المقاومه است يعنى طبيعت پس است دليل حدت مرض بود و اگر ضعيف است دليل ازمان او و امراض حاده را باعتبار كثرت حدت و قلت آن چهار مراتب مقرر كرده اند و چراكه حدت مرض يا در مرتبهء افراط است و يا در مرتبهء دون او و يا در مرتبه تفريط است و يا در مرتبه دون او پس اگر در مرتبه افراط بود آن درجه اولى است و آن را حاده در غايت قصوى نامند و اگر در مرتبه تفريط باشد درجهء رابعه بود و آن را حادهء غير مطلق و قليل الحدة گويند و اگر در مرتبه ما دون افراط است درجه ثانيه باشد و آن را حاد لافى لغايت و حاد جدا خوانند و اگر در مرتبه ما دون تفريط است درجه ثالثه بود و آن را بحاد بقول مطلق مسمى كنند پس بدانكه امراضى كه حاده در غاية قصوىاند بحران آنها در چهارم و ما دون اوست و بحران امراض حاده جدا در هفتم و ميان چهارم و هفتم و بحران امراض حاده بقول مطلق روز چهاردهم باشد و بحران امراض قليل الحدت در هفدهم و بيستم و بيست و چهارم پس ازين بحران حادة المزمنات بود يعنى امراضى كه ميان امراض حاده و مرمنه متوسط اند در بست هفتم و سى و يكم و سى و چهارم و سى و هفتم و بحران امراض مزمنه در اربعين و ستين و ثمانين و مايته و عشرين واقع شود و بعد اربعين چون تاثير رابوعات و سابوعات ضعيف است و در عشرينات اعتبار كنند و بعد ثمانين به جهت فرط از مان مدت اربعين زياده نمايند و گاهى بحران مزمنات بر طبق دوره شمسيه باشد و بحران در ماه هفتم كه نصف دوره شمس است افتد و هر ماهى بمنزله روزى از حادات باشد بلكه گاهى در سال هفتم و چهاردهم و بست و يكم نيز بحران واقع